Zapalenie zatok a ból i problemy z zębami

Zębopochodne zapalenie zatok powstaje wtedy, gdy proces zapalny w obrębie zęba przenosi się na zatokę szczękową. Choć na pierwszy rzut oka przypomina typowe zapalenie zatok, jego przyczyna leży w zmianach stomatologicznych, które często pozostają niewidoczne bez specjalistycznej diagnostyki.

Ten rodzaj zapalenia wymaga innego podejścia do leczenia i ścisłej współpracy stomatologa oraz laryngologa, dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie pierwszych objawów.

Co to jest zębopochodne zapalenie zatok?

Zębopochodne zapalenie zatok to stan zapalny zatok szczękowych, który rozwija się w wyniku infekcji obecnej w zębach lub tkankach przy korzeniu zęba (okołowierzchołkowych).

Korzenie górnych zębów trzonowych i przedtrzonowych leżą bardzo blisko dna zatok szczękowych, dlatego bakterie związane z nieleczoną próchnicą, zapaleniem miazgi czy zapaleniem przyzębia mogą przeniknąć do ich wnętrza. W efekcie w zatokach tworzy się stan zapalny, pojawia się obrzęk błony śluzowej i gromadzi się wydzielina, co powoduje objawy umiejscowione zarówno po stronie zęba, jak i w obrębie twarzy i nosa.

Niektóre przypadki zębopochodnego zapalenia zatok mogą prowadzić do miejscowych powikłań, zwłaszcza gdy stan zapalny utrzymuje się długo lub nie został w porę rozpoznany. Do najczęstszych należą ropnie w obrębie tkanek okołozębowych, ropnie policzka oraz ropniak zatok szczękowych, czyli gromadzenie się ropnej wydzieliny w ich wnętrzu. W cięższych lub zaniedbanych przypadkach infekcja może szerzyć się na okoliczne struktury twarzy.

Przyczyny zębopochodnego zapalenia zatok

Zębopochodne zapalenie zatok szczękowych pojawia się wtedy, gdy źródło infekcji w obrębie górnych zębów lub tkanek okołozębowych przenosi się do zatok szczękowych.

Najczęstsze przyczyny zębopochodnego zapalenia zatok szczękowych obejmują:

• nieleczoną próchnicę – postępująca próchnica może doprowadzić do zapalenia miazgi i tkanek okołowierzchołkowych, skąd bakterie przedostają się do zatoki,

• powikłania po zabiegach stomatologicznych – m.in. po ekstrakcjach, zwłaszcza gdy doszło do naruszenia dna zatoki lub wtórnego zakażenia rany,

• nieprawidłowe leczenie endodontyczne (kanałowe) – nadmierne wypełnienie kanału, pozostawienie niewyczyszczonych kanałów lub perforacje mogą prowadzić do utrzymywania się stanu zapalnego i migracji bakterii w kierunku zatoki szczękowej,

• choroby przyzębia – przewlekły stan zapalny przyzębia osłabia struktury wokół zęba i ułatwia szerzenie się infekcji w stronę zatoki,

• przetokę ustno-zatokową – trwałe połączenie między jamą ustną a zatoką szczękową, które najczęściej powstaje po usunięciu górnych zębów trzonowych lub przedtrzonowych, gdy ich korzenie były bardzo blisko dna zatoki.

Objawy zębopochodnego zapalenia zatok

Objawy zębopochodnego zapalenia zatok zwykle pojawiają się po jednej stronie twarzy i łączą dolegliwości zatokowe z odczuciami pochodzącymi z okolicy zęba.

Typowy jest ból w obrębie policzka i zębów, który nasila się przy nagryzaniu lub opukiwaniu podejrzanego zęba. Występuje także zablokowanie nosa i utrudnione oddychanie, wynikające z obrzęku błony śluzowej w obrębie zatok.

Częstym objawem jest jednostronna wydzielina z nosa, która może być gęsta i mieć nasilony zapach, co wynika z utrzymującego się stanu zapalnego w obrębie zatoki szczękowej.

U wielu pacjentów pojawia się ból głowy oraz obrzęk policzka, co odzwierciedla nasilenie stanu zapalnego rozprzestrzeniającego się na zatoki. Zapalenie może również powodować gorączkę i pogorszenie ogólnego samopoczucia.

U niektórych osób może występować uczucie przedostawania się płynu z jamy ustnej do nosa podczas picia lub płukania ust. Taki objaw sugeruje zaburzenie ciągłości tkanek w okolicy korzenia zęba i zatoki szczękowej i wymaga oceny zarówno stomatologicznej, jak i laryngologicznej.

Jak diagnozowane jest zębopochodne zapalenie zatok?

Zębopochodne zapalenie zatok szczękowych rozpoznaje się na podstawie badania klinicznego i diagnostyki obrazowej. W procesie diagnostycznym stosuje się:

• badanie fizykalne – ocenę jamy ustnej, opukiwanie zębów, sprawdzanie tkliwości policzka oraz drożności nosa,

• tomografię komputerową (TK) – najdokładniejsze badanie obrazowe, które pokazuje stan zatok szczękowych, obecność wydzieliny, grubość błony śluzowej oraz potencjalne zmiany w obrębie korzeni zębów,

• konsultację stomatologiczną – ocenę zębów pod kątem próchnicy, zapaleń okołowierzchołkowych, powikłań po zabiegach oraz ewentualnych perforacji,

• konsultację laryngologiczną – analizę stanu błony śluzowej nosa i zatok, ocenę stopnia nasilenia stanu zapalnego oraz wykluczenie innych przyczyn dolegliwości.

Połączenie ustaleń laryngologa i stomatologa pozwala precyzyjnie określić źródło zakażenia i zaplanować leczenie przyczynowe.

Leczenie zębopochodnego zapalenia zatok

Leczenie zębopochodnego zapalenia zatok wymaga jednoczesnego łagodzenia objawów oraz usunięcia źródła stanu zapalnego w obrębie zęba. W praktyce obejmuje kilka uzupełniających się metod:

• leczenie objawowe – leki przeciwbólowe, preparaty obkurczające naczynia błony śluzowej nosa oraz nawilżanie śluzówki mogą zmniejszać obrzęk, ograniczać ból i poprawiać drożność nosa,

• leczenie stomatologiczne – kluczowy etap terapii, którego celem jest eliminacja źródła infekcji. Zależnie od sytuacji może obejmować leczenie kanałowe, opracowanie ubytku próchnicowego, usunięcie zęba lub zamknięcie przetoki, jeśli zdążyła się wytworzyć,

• leczenie antybiotykami – antybiotykoterapia jest wskazana, gdy obecny jest bakteryjny stan zapalny, pojawią się objawy ogólne lub gdy zakażenie szerzy się poza samą zatokę. Leki dobiera się po ocenie klinicznej i ewentualnych badaniach obrazowych,

• leczenie chirurgiczne – interwencja chirurgiczna może być konieczna w przypadku przewlekłego zapalenia zatok, utrwalonych przetok ustno-zatokowych lub braku poprawy mimo leczenia zachowawczego. Zabiegi wykonuje zwykle laryngolog lub chirurg szczękowo-twarzowy.

Jak zapobiegać zębopochodnemu zapaleniu zatok?

Zapobieganie zębopochodnemu zapaleniu zatok zaczyna się od codziennej higieny jamy ustnej, która ogranicza rozwój próchnicy i stanów zapalnych przyzębia. Wczesne leczenie nawet niewielkich ubytków czy stanów zapalnych zapobiega rozwojowi zmian okołowierzchołkowych, które mogą stać się źródłem infekcji.

Ważnym elementem profilaktyki są również systematyczne kontrole stomatologiczne pozwalające ocenić stan korzeni zębów znajdujących się najbliżej zatoki.

Dbałość o codzienną higienę, szybka reakcja na niepokojące sygnały i regularne wizyty u dentysty zmniejszają ryzyko infekcji, która mogłaby rozwinąć się w obrębie zatoki szczękowej.

Podsumowanie – jak radzić sobie z zębopochodnym zapaleniem zatok?

Oto checklista, która pomoże Ci trafnie zareagować na pierwsze objawy i zapobiegać nawrotom zębopochodnego zapalenia zatok.

• Obserwuj objawy, zwłaszcza gdy jednostronny ból twarzy lub dolegliwości zęba utrzymują się kilka dni i łączą się z objawami ze strony nosa.

• Zgłoś się do odpowiedniego specjalisty, ponieważ ocena stomatologa i laryngologa umożliwia ustalenie, czy źródłem problemu jest ząb, zatoki czy oba obszary jednocześnie.

• Usuń przyczynę zakażenia, jeśli wynika ono z próchnicy, zmian przy korzeniu zęba lub powikłań po zabiegu stomatologicznym.

• Stosuj zalecone leczenie objawowe, aby zmniejszyć ból, ograniczyć obrzęk i ułatwić oczyszczanie zatok.

• Zadbaj o kontrolę po leczeniu, szczególnie jeśli zapalenie miało przebieg przewlekły lub towarzyszyła mu przetoka.

• Dbaj o profilaktykę, czyli higienę jamy ustnej, szybkie leczenie ubytków i regularne wizyty kontrolne u stomatologa.