Jak szybko udrożnić zatkany nos?

Zatkany nos potrafi skutecznie popsuć samopoczucie w dzień jak i utrudniać sen w nocy. Sprawdzone domowe sposoby pomagają złagodzić skutki stanu zapalnego nosa i zatok przynosowych. Kiedy wirusy wnikają do organizmu, dochodzi do stanu zapalnego, obrzęku i powstania gęstej wydzieliny, dlatego, aby odetkać nos, trzeba jednocześnie upłynnić śluz i przywrócić drożność ujść zatok. 

Poznaj kilka sposobów na udrożnienie nosa, które mogą przynieść ulgę już pierwszego dnia. 

Najczęstsze przyczyny zatkanego nosa

Uczucie zatkanego nosa pojawia się na skutek przekrwienia i obrzęku błony śluzowej, a nie tylko ilości wydzieliny, dlatego samo wydmuchiwanie zwykle nie wystarcza. Zanim zaczniesz szukać sposobów jak odblokować zatkany nos, sprawdź, co jest najbardziej prawdopodobną przyczyną.

• Wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych (przeziębienie): obrzęk błony śluzowej nosa + gęsta wydzielina, objawy nasilają się wieczorem i w pozycji leżącej.

• Alergiczny nieżyt nosa (pyłki, roztocza, sierść): napady kichania, świąd, wodnisty katar, często przewlekłe uczucie zatkania.

• Nadreaktywność śluzówki nosa niezwiązana z alergią (tzw. nieżyt naczynioruchowy): nadreaktywność śluzówki na zimne powietrze, dym, zapachy, zmiany temperatury.

• Nadmierne i długotrwałe stosowanie kropli obkurczających: tzw. „katar z odbicia” (ryzyko uzależnienia od stosowania kropli).

• Suche lub zanieczyszczone powietrze: przesuszenie śluzówki, zwłaszcza w sezonie grzewczym (często zatkany nos w nocy).

• Wady anatomiczne: skrzywienie przegrody nosowej, polipy (typowe jest nawracające lub stałe uczucie zatkania jednej strony).

• Refluks, ciąża, leki (np. niektóre przeciw nadciśnieniu): przewlekły obrzęk i niedrożność.

• Problemy stomatologiczne (zwłaszcza związane z górnymi zębami). 

• Zapalenie zatok: ból/ucisk w policzkach/czole, spływanie po tylnej ścianie gardła.

Poniżej znajdziesz sprawdzone domowe sposoby na katar i zatkany nos, które mogą przynieść szybką ulgę u dorosłych i dzieci.  

Sposoby na zatkany nos

Zamiast męczyć śluzówkę ciągłym wydmuchiwaniem, postaw na metody, które zmniejszają obrzęk i upłynniają wydzielinę. Najlepiej działają trzy proste kroki: płukanie nosa solą, ciepłe kompresy na okolice zatok oraz inhalacje z NaCl. 

Płukanie nosa roztworem soli morskiej

Regularne płukanie to jedna z prostszych metod na udrożnienie zatkanego nosa. Roztwór soli rozrzedza wydzielinę, mechanicznie usuwa alergeny i zanieczyszczenia, a przy tym zmniejsza obrzęk. 

Możesz użyć irygatora lub butelki grawitacyjnej: pochyl głowę nad umywalką, wlej płyn do jednej dziurki nosa i pozwól, by wypłynął drugą. Oddychaj ustami, nie wciągaj roztworu nosem. Zacznij od 1–2 płukań dziennie, a przy nasileniu  objawów rób 3–4 krótkie sesje. Po zabiegu delikatnie wydmuchaj nos (po jednej dziurce na raz), aby nie wtłaczać śluzu w głąb.

Jaki roztwór wybrać?

• izotoniczny („zwykła” sól fizjologiczna - 0,9% NaCl) do codziennej higieny i na suchość,

• hipertoniczny (mocniejszy -  2–3% NaCl) na krótko w ostrym obrzęku (może lekko szczypać).

Przy skłonności do krwawień z nosa wybieraj roztwory z dodatkiem alantoiny/pantenolu. Płukanie jest pomocne także wieczorem, jeśli męczy zatkany nos w nocy: udrażnia ujścia zatok i poprawia komfort snu.

Najwygodniej korzystać z gotowych, jałowych roztworów soli z apteki. Jeśli przygotowujesz płyn samodzielnie, użyj przegotowanej i ostudzonej wody oraz soli kuchennej bez jodu i antyzbrylaczy, zachowując proporcje dla soli fizjologicznej (0,9% NaCl) - np. ok. 1 płaska łyżeczka soli na 1 litr wody - i przygotowuj wszystko w czystym, wyparzonym naczyniu. Domowy roztwór przechowuj w lodówce i zużyj w ciągu doby. Po każdej irygacji dokładnie umyj i wysusz butelkę/irygator. Płukania nie wykonuj tuż po zabiegach laryngologicznych, jeśli masz tendencję do nasilonych krwawień z nosa ani przy całkowitej blokadzie przegrody - w takich sytuacjach najpierw skonsultuj się z lekarzem. 

Ciepłe kompresy - domowy sposób na katar znany od lat

Ciepło działa rozluźniająco na błonę śluzową i mięśnie twarzy, poprawia ukrwienie oraz drenaż zatok oraz pomaga zmniejszyć obrzęk, co ułatwia odpływ śluzu i pomaga szybko szybko odblokować zatkany nos bez użycia leków.

Przygotuj miękki ręcznik, namocz w ciepłej (nie gorącej!) wodzie, odciśnij i połóż na czole oraz policzkach (okolice zatok) na 5–10 minut; powtórz 2–3 razy dziennie. Alternatywą jest termofor lub specjalna maska żelowa do podgrzewania w mikrofalówce (stosuj zgodnie z instrukcją). Nie przykładaj zbyt gorących okładów (ryzyko poparzeń), nie stosuj ich na uszkodzoną skórę ani przy ostrym ropnym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok przebiegającym z wysoką gorączką. Jeśli ciepło nasila ból głowy, nie stosuj kompresów, skorzystaj z konsultacji z lekarzem.

Kiedy ciepły kompres pomaga najbardziej? Gdy zatkaniu nosa towarzyszy uczucie rozpierania w policzkach/czole, które nasila się przy pochylaniu. Po kompresie warto od razu wykonać płukanie nosa lub delikatną inhalację - rozgrzana śluzówka lepiej „oddaje” wydzielinę.

Inhalacje na zatkany nos - naturalny sposób na swobodne oddychanie

Inhalacje pomagają nawilżyć i oczyścić drogi oddechowe, zmniejszyć lepkość wydzieliny oraz ułatwić jej usuwanie. 

Praktycznym sposobem na udrożnienie nosa jest nebulizacja 0,9% NaCl. W okresie dużego obrzęku krótkotrwale można rozważyć 2–3% NaCl. Jak to zrobić? Do nebulizatora kompresorowego wlej 2–4 ml roztworu, nałóż maseczkę lub ustnik i oddychaj spokojnie nosem przez 5–10 minut. Powtarzaj 2–3 razy dziennie. Efekt? Zmniejszenie uczucia zapchanego nosa, łatwiejsze wydmuchiwanie wydzieliny i ustanie drapania w gardle od spływającej wydzieliny.

Inhalacje „parowe” (z miski z gorącą wodą) mogą przynieść krótkotrwałą ulgę, ale niosą ryzyko oparzeń - u dzieci ich nie zalecamy. Olejki eteryczne stosuj bardzo ostrożnie (mogą podrażniać, wywoływać skurcz oskrzeli lub alergię); unikaj ich u najmłodszych dzieci. Jeśli sięgasz po gotowe mieszanki do inhalacji, upewnij się, że są przeznaczone do nebulizacji i działaj zgodnie z zaleceniem lekarza lub farmaceuty.

Po zabiegu nie wychodź od razu na zimne powietrze. Łącz inhalacje z płukaniem nosa i ciepłymi kompresami. Jeśli mimo takich działań niedrożność utrzymuje się dłużej niż 10 dni, nasila się lub towarzyszy jej gorączka, ból twarzy czy ropna wydzielina, skontaktuj się z lekarzem.

W postępowaniu przy dolegliwościach ze strony nosa i zatok należy rozważyć leki roślinne. np. lek Sinupret^® zgodnie z ulotką, a u dorosłych Sinupret^® extract (OTC) we wskazaniu w ostrych, niepowikłanych stanach zapalnych zatok przynosowych.  U dorosłych i dzieci od 6. roku życia można zastosować lek Sinupret^® krople doustne/tabletki, który jest wskazany wspomagająco w ostrych i przewlekłych zapaleniach zatok. Intensywne działanie leku Sinupret^® extract w przypadku ostrego zapalenia zatok przynosowych zostało potwierdzone w badaniach klinicznych przeprowadzanych zgodnie z aktualnymi, najwyższymi standardami naukowymi. Sinupret^® extract: redukuje stan zapalny i obrzęk błony śluzowej górnych dróg oddechowych [2,5], rozrzedza zalegającą wydzielinę, umożliwiając jej pozbycie się [2], pomaga złagodzić ból głowy i uczucie rozpierania twarzy [1]. Lek Sinupret^® extract działa już od pierwszych objawów zapalenia zatok przynosowych [3], hamuje rozwój zapalenia zatok przynosowych1,[2,4,5], leczy zapalenie zatok przynosowych [3].

W leczeniu zapalenia zatok nie rezygnuj z leku na rzecz suplementu diety – wybierz skuteczną terapię!

[1] Bachert C et al. Poster: Multicentre, randomised, double‑blind, placebo‑controlled parallel‑group dose‑finding study of herbal medicine (dry extract) BNO‑1016 in acute rhinosinusitis. 84th Annual Meeting of the German Society of Oto‑Rhino‑Laryngology, Head and Neck Surgery, Nornberg 2013.

[2] Jund R et al. Clinical efficacy of a dry extract of five herbal drugs in acute viral rhinosinusitis. Rhinology 2012; 50(4): 417 426.

[3] Dokumentacja rejestracyjna leku Sinupret^® extract.

[4] Glatthaar‑Saalmüller B., Rauchhaus U., Rode S., Haunschild J., Saalmüller A., Antiviral activity in vitro of two preparations of the herbal medicinal product Sinupret^® against viruses causing respiratory infections. Phytomedicine 2011; 19: 1‑7.

[5] Seifert S. et. al., The novel Sinupret^® dry extract BNO1011 inhibits paw odema development in vivo and inflammatory mediator release in vitro, Poster GA New York 08/2012.