Przewlekłe zapalenie zatok a ostre zapalenie zatok – jak je odróżnić?

Zapalenie zatok to jedna z najczęstszych infekcji górnych dróg oddechowych. Należy do najczęściej rozpoznawanych jednostek chorobowych związanych z infekcjami górnych dróg oddechowych i stanowi istotną przyczynę konsultacji medycznych w codziennej praktyce klinicznej [1]. Może występować w postaci ostrej, ale także przewlekłej. Ostra postać występuje zarówno u dzieci, jak i dorosłych. W okresie zimowym około 6-15% ogólnej populacji cierpi na jej objawy, a z powodu etiologii wirusowej, jest to najczęstsza infekcja pojawiająca się jesienią i zimą [2].

Ostra infekcja zazwyczaj trwa około 10 dni, ale objawy mogą utrzymywać się nawet do 12 tygodni. W większości przypadków przyczyną są wirusy, ale czasami może dochodzić do zakażenia bakteryjnego. Główne objawy ostrego zapalenia zatok to ból w okolicy zatok, który zmienia się w zależności od pozycji głowy, zatkany nos, nadmierna wydzielina, ból głowy.

Przewlekłe zapalenie zatok definiowane jest wtedy, gdy objawy utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni, nawet mimo odpowiedniego leczenia. Należy jednak dodać, że u zdrowych osób bez czynników ryzyka, rozwój choroby o charakterze przewlekłym jest bardzo rzadki. U takich pacjentów wielokrotne epizody zapalenia zatok są zwykle serią ostrych zapaleń zatok w krótkim czasie.

Czynniki ryzyka, które mogą prowadzić do przewlekłego zapalenia zatok to:

• alergie,
• astma,
• zaburzenia odporności,
• wady anatomiczne zatok,
• ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza,
• dym papierosowy.

Objawy przewlekłego zapalenia zatok są bardzo podobne do tych pojawiających się w postaci ostrej, są natomiast rzadsze i mniej intensywne. Pacjenci mogą również uskarżać się na ból i uczucie ucisku w obrębie zatok, na zatkany nos, wydzielinę z nosa.

Jeśli problem ma charakter przewlekły, prowadząc do uporczywego spływania wydzieliny, nagromadzonej w wyniku procesu zapalnego, po tylnej ścianie gardła, może pojawić się również przewlekły kaszel, chrypka oraz nieprzyjemny zapach z ust. Często osoby z przewlekłym zapaleniem zatok również chrapią w nocy.

---

Objawy PZZP

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych (PZZP) charakteryzuje się utrzymującymi się przez co najmniej 12 tygodni objawami, które – w przeciwieństwie do postaci ostrej – są mniej gwałtowne, ale znacznie bardziej uporczywe. To właśnie długotrwałość dolegliwości sprawia, że pacjenci często zastanawiają się, czy przewlekłe zapalenie zatok jest wyleczalne oraz co z aptecznej półki może im pomóc.

Do najczęstszych objawów PZZP należą:

• przewlekła niedrożność nosa – uczucie zatkania, które nie ustępuje mimo leczenia objawowego;

• uporczywa wydzielina z nosa lub spływanie jej po tylnej ścianie gardła – gęsta, trudna do usunięcia, powodująca chrypkę i przewlekły kaszel;

• ból lub uczucie ucisku w obrębie twarzy – zwłaszcza w okolicy policzków, czoła i między oczami, nasilające się przy pochylaniu;

• pogorszenie węchu lub jego całkowita utrata (anosmia), która może utrzymywać się tygodniami;

• zmęczenie i gorsze samopoczucie – wynikające z długotrwałego procesu zapalnego i utrudnionego oddychania;

• chrapanie lub problemy ze snem – związane z przewlekłym obrzękiem śluzówki i niedrożnością nosa;

• nieprzyjemny zapach z ust – pojawiający się w wyniku zalegania wydzieliny i spływania jej do gardła.

Objawy przewlekłego zapalenia zatok wpływają na funkcjonowanie zarówno w dzień, jak i w nocy, a ich długotrwałe utrzymywanie się obniża komfort życia. W okresach zaostrzeń obraz kliniczny może przypominać ostre zapalenie zatok, co utrudnia samodzielną ocenę przebiegu choroby i skłania do poszukiwania skutecznego leku na przewlekły katar oraz metod zmniejszających przewlekły stan zapalny śluzówki.

Przyczyny PZZP

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych jest schorzeniem wieloczynnikowym, rozwijającym się na skutek współdziałania czynników zapalnych, anatomicznych, immunologicznych i środowiskowych.

U większości pacjentów PZZP zaczyna się jako nawracające ostre zapalenie zatok, w którym po przejściu infekcji błona śluzowa nie wraca do pełnej równowagi. Utrzymujący się obrzęk prowadzi do przewlekłej blokady ujść zatok, a to z kolei sprzyja utrwalaniu się stanu zapalnego. Znaczenie mają również alergie wziewne, które przewlekle drażnią błonę śluzową i wywołują jej obrzęk, zaburzając naturalny drenaż zatok. Podobny mechanizm obserwuje się w astmie oskrzelowej oraz w tzw. triadzie aspirynowej (astma, polipy nosa z PZZ, nadwrażliwość na przyjęte NLPZ).

Ważną rolę odgrywają również wady anatomiczne, takie jak skrzywiona przegroda nosa, przerost małżowin nosowych, wąskie ujścia zatok czy zmiany pourazowe w obrębie nosa. Czynniki te utrudniają wymianę powietrza i powodują zaleganie wydzieliny.

Z kolei osoby narażone na zanieczyszczenia powietrza, pyły, dym tytoniowy, suche powietrze i częste zmiany temperatury częściej doświadczają przewlekłego podrażnienia błony śluzowej, co osłabia aparat śluzowo-rzęskowy odpowiedzialny za oczyszczanie nosa.

Istotnym czynnikiem ryzyka są także zaburzenia odporności, w tym niedobory immunologiczne, choroby autoimmunologiczne czy długotrwała terapia lekami immunosupresyjnymi.

---

Dlaczego ważne jest, aby rozpoznać przewlekłe zapalenie zatok?

Niezdiagnozowane, jak również brak lub niewłaściwe samoleczenie przewlekłego zapalenia zatok, może prowadzić do kilku niebezpiecznych powikłań, które mogą powodować długoterminowe problemy zdrowotne. Dlatego tak ważne jest, aby w przypadku podejrzenia tego schorzenia udać się do specjalisty, który postawi diagnozę i zaproponuje odpowiednią farmakoterapię.

Diagnoza jest także niezwykle istotna, ponieważ objawy przewlekłego zapalenia zatok mogą być bardzo uciążliwe i zdecydowanie wpływać na funkcjonowanie pacjenta, zmniejszając wydajność w pracy lub jakość życia osobistego. Przewlekły ból i dyskomfort, a zwłaszcza utrudnione oddychanie przez nos, znacznie obniżają samopoczucie i powodują chroniczne zmęczenie.

Na szczęście powikłania przewlekłego zapalenia zatok są bardzo rzadkie, ale niektóre z nich mogą być niebezpieczne dla zdrowia.

---

Jak leczyć przewlekłe zapalenie zatok? Fitoterapia i naturalne preparaty na zatoki

Jeśli podejrzewa się przewlekłą infekcję, konieczna jest konsultacja z lekarzem, który powinien przeprowadzić odpowiednie badania, zebrać wywiad medyczny i postawić definitywną diagnozę. Na tej podstawie lekarz zleci odpowiednie leczenie. W cięższych przypadkach, gdy zapalenie zatok utrzymuje się przez długi czas, pacjent może wymagać nawet interwencji chirurgicznej.

Zalecane jest także leczenie objawowe, w tym stosowanie środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, obkurczających błonę śluzową i rozrzedzających zalegającą wydzielinę. Pacjentom cierpiącym na przewlekłe zapalenie zatok zaleca się również irygację jam nosa i zatok roztworami soli fizjologicznej lub hipertonicznej (oczyszczanie zatok).

Stosowanie fitoterapii w stanach zapalnych zatok to także bardzo dobry wybór jako leczenie wspomagające przewlekłego zapalenia zatok u dorosłych oraz ostrego i przewlekłego u dzieci powyżej 6 roku życia.

Sinupret^® to lek roślinny mający w składzie: korzeń goryczki, kwiat pierwiosnka, ziele szczawiu, ziela werbeny i kwiat bzu czarnego. Ta unikalna i kompleksowa kompozycja sprawia, że jego stosowanie prowadzi do rozrzedzania zalegającej wydzieliny blokującej zatoki (działanie sekretolityczne). Lek ma również właściwości przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe [3].

Jeśli nagle pojawią się objawy wskazujące na ostre zapalenie zatok przynosowych, takie jak: katar, niedrożność nosa, uczucie rozpierania twarzy, ból głowy u pacjenta dorosłego, to warto w tym przypadku zastosować lek Sinupret^®extract, który zawiera tę samą kompozycję składników roślinnych, jak lek Sinupret, ale w postaci otrzymanego z nich skoncentrowanego ekstraktu.

Lek Sinupret^®extract jest wskazany do stosowania u dorosłych w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych (ostrego niepowikłanego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych) z objawami takimi jak katar, niedrożność nosa, ból głowy, ból lub uczucie rozpierania twarzy [4].

[1]. Waśniewska-Okupniak E., Ostre zapalenie zatok przynosowych, Podyplomie.pl [dostęp online 12.01.2026]

[2]. Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C., Hellings P.W., Kern R., Reitsma S., Toppila-Salmi S., Bernal Sprekelsen M., Mullol J. i wsp. (grupa EPOS 2020), Executive summary of EPOS 2020 including integrated care pathways. Position Paper: EPOS 2020, Rhinology Journal Supplement, 2020 [dostęp online 12.01.2026]

[3]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret, tabletki drażowane

[4]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret^®extract, tabletki drażowane

#PrzewlekłeZapalenieZatok #ZapobieganiePrzeziębieniom #Sinupret #BądźZdrowy