Czy zapalenie zatok może być zaraźliwe?

Wiele osób zastanawia się, czy zapalenie zatok jest zaraźliwe. Zapalenie zatok nie jest zaraźliwe samo w sobie, ale poprzedza je infekcja najczęściej wirusowa, którą z kolei już można się zarazić.

Oznacza to, że z człowieka na człowieka nie przenosi się stan zapalny zatok; przenoszone są wirusy wywołujące przeziębienie, które mogą prowadzić do obrzęku błony śluzowej i blokady ujść zatok.

Czynniki wpływające na “zaraźliwość” zapalenia zatok

Na możliwość przeniesienia infekcji wirusowej, która poprzedza zapalenie zatok, wpływa kilka elementów związanych z naszymi codziennymi zachowaniami oraz środowiskiem, w którym przebywamy.

Do najważniejszych czynników wpływających na możliwość zakażenia się wirusami, które mogą przyczynić się do zapalenia zatok należą:

• bliski kontakt z osobą chorą, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach;

• kaszel i kichanie bez zasłaniania ust, co zwiększa liczbę wirusów w otoczeniu;

• przebywanie w niewietrzonych lub zatłoczonych miejscach;

• korzystanie ze wspólnych przedmiotów (np. ręczników, kubków);

• obniżona odporność, która ułatwia zakażenie wirusowe;

• suchość powietrza, która prowadzi do przesuszenia błon śluzowych i upośledzenia naturalnych mechanizmów oczyszczania dróg oddechowych, w tym klirensu śluzowo-rzęskowego (naturalnej zdolności dróg oddechowych do oczyszczania się).

Wirusowe zapalenie zatok

Wirusowe zapalenie zatok to rodzaj ostrego zapalenia zatok przynosowych.

Przyczyną wirusowego zapalenia zatok są typowe wirusy przeziębienia, takie jak rinowirusy, koronawirusy czy wirusy grypy i paragrypy, które powodują obrzęk błony śluzowej i utrudniają odpływ wydzieliny.

Objawy wirusowego zapalenia zatok w większości przypadków ustępują samoistnie, ponieważ choroba ma charakter samoograniczający się. Postępowanie terapeutyczne polega na leczeniu objawowym, które może obejmować zarówno metody niefarmakologiczne, jak i stosowanie leków łagodzących dolegliwości, oraz na wspieraniu naturalnych mechanizmów oczyszczania zatok.

Bakteryjne zapalenie zatok

Bakteryjne zapalenie zatok często rozwija się w następstwie infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych, zwłaszcza gdy objawy utrzymują się lub nasilają, jednak może także wystąpić pierwotnie, bez wyraźnego etapu infekcji wirusowej.

Warto pamiętać, że zmiana koloru wydzieliny z przezroczystej na żółtą lub zieloną nie oznacza automatycznie, że dochodzi do bakteryjnego zapalenia zatok. Zmiana zabarwienia wydzieliny jest wynikiem fizjologicznej odpowiedzi zapalnej. Wynika ona z napływu aktywnych leukocytów (głównie granulocytów obojętnochłonnych) do błony śluzowej oraz uwalniania zawartych w nich enzymów.

Objawy zapalenia zatok w wyniku infekcji o podłożu bakteryjnym mogą być bardziej nasilone i długotrwałe, jednak decyzja o zastosowaniu antybiotyku opiera się na ocenie objawów klinicznych i przebiegu choroby, a nie na samym czasie ich trwania.

Jak uniknąć zarażenia innych przy zapaleniu zatok?

W okresie infekcji należy ograniczać ryzyko przeniesienia patogenów na osoby z otoczenia.

Osoba chora na zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych powinna podjąć proste środki ostrożności:

• zasłanianie ust i nosa podczas kichania lub kaszlu (wirusy przenoszą się drogą kropelkową);

• regularne mycie rąk lub stosowanie środków dezynfekcyjnych;

• unikanie bliskiego kontaktu z innymi, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach;

• częste wietrzenie mieszkania i wspólnych przestrzeni;

• korzystanie wyłącznie z własnych ręczników, kubków czy sztućców;

• dbanie o nawilżenie powietrza, co zmniejsza podrażnienie błony śluzowej i ogranicza rozprzestrzenianie drobnoustrojów.

Jak zapobiegać zarażeniu zapaleniem zatok?

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania, osoby zdrowe mogą wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu i ograniczać kontakt z czynnikami sprzyjającymi infekcjom wirusowym.

Aby uniknąć zapalenia błony śluzowej zatok, należy zadbać o:

• częste mycie rąk i unikanie dotykania twarzy;

• regularne wietrzenie pomieszczeń i utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza;

• unikanie kontaktu z osobami przeziębionymi;

• dbanie o nawodnienie, sen i regenerację, które wspierają odporność;

• ograniczanie ekspozycji na dym tytoniowy i inne czynniki drażniące.

Jakie leczenie stosować w przypadku zapalenia zatok?

Wirusowe zapalenie zatok przynosowych w wielu przypadkach ma przebieg samoograniczający się, jednak odpowiednie leczenie może skrócić czas trwania dolegliwości i poprawić komfort pacjenta. W ostrych, niepowikłanych stanach zapalnych zatok przynosowych u dorosłych zastosowanie znajduje Sinupret^® extract – roślinny produkt leczniczy. Jego działanie wiąże się m.in. z poprawą oczyszczania śluzowo-rzęskowego, ułatwieniem odpływu wydzieliny oraz łagodzeniem objawów takich jak niedrożność nosa, ból głowy czy uczucie rozpierania w obrębie twarzy [1]. 

Sinupret^® w postaci tabletek drażowanych oraz kropli doustnych jest natomiast roślinnym produktem leczniczym przeznaczonym do stosowania w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych zatok. Może być stosowany u dorosłych, młodzieży oraz dzieci. Jego skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu klinicznym, a mechanizm działania obejmuje m.in. wpływ na właściwości wydzieliny oraz funkcjonowanie błony śluzowej nosa i zatok [2].

Z domowych sposobów najczęściej stosuje się płukanie nosa roztworami soli fizjologicznej, nawilżanie powietrza, odpoczynek oraz odpowiednie nawodnienie. Leczenie wirusowego zapalenia zatok może obejmować także krótkotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych i  przeciwzapalnych (NLPZ) dostępnych bez recepty.

Można sięgnąć również po krople obkurczające błonę śluzową nosa, ale należy stosować je z dużą ostrożnością i tylko przez kilka dni, aby uniknąć wtórnej niedrożności. Z kolei bakteryjne zapalenie zatok może wymagać leczenia antybiotykami, ale o tym decyduje lekarz po ocenie objawów i przebiegu infekcji.

Kiedy warto udać się do lekarza?

Zapalenie zatok zazwyczaj ustępuje samoistnie, ale są sytuacje, w których konsultacja lekarska jest wskazana.

Do lekarza warto zgłosić się, gdy:

• dolegliwości utrzymują się dłużej niż kilka dni lub nasilają mimo domowego leczenia;

• pojawia się wysoka gorączka, silny ból głowy lub ból twarzy;

• występuje obrzęk okolicy oczu lub trudności z oddychaniem przez nos;

• objawy powracają często i utrudniają codzienne funkcjonowanie;

• pojawiają się wątpliwości dotyczące stosowanych leków lub ich bezpieczeństwa.

Świadome postępowanie podczas infekcji i szybka reakcja na niepokojące objawy pomagają ograniczyć ryzyko szerzenia zakażeń oraz wspierają bezpieczny powrót do pełni zdrowia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj zalecanych dawek. W razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

[1]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret, extract.

[2]. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret, tabletki drażowane i Sinupret, krople doustne, roztwór.