Uczucie ucisku i ból twarzoczaszki lub okolicy twarzy przy zapaleniu zatok

Ucisk w obrębie czoła, nasady nosa lub policzków może towarzyszyć ostremu zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Zwykle występuje razem z niedrożnością nosa, wydzieliną oraz osłabieniem węchu, a u części osób nasila się podczas pochylania głowy.

Nie każdy ból twarzoczaszki ma jednak związek z zatokami. Podobne dolegliwości mogą wywoływać między innymi migrena, choroby zębów, neuralgia oraz zaburzenia dotyczące stawów skroniowo-żuchwowych. Samo umiejscowienie bólu, a nawet tkliwość policzka przy dotyku, nie wystarczają więc do ustalenia jego przyczyny [1,2].

Wyjaśniamy, skąd bierze się ucisk twarzy podczas zapalenia zatok, jak odróżnić go od innych rodzajów bólu oraz co może przynieść ulgę. Omawiamy również zastosowanie leku Sinupret^® extract – leku roślinnego wskazanego u dorosłych w leczeniu ostrego niepowikłanego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych [3].

Dlaczego przy zapaleniu zatok pojawia się ucisk twarzy?

Zatoki przynosowe są wypełnionymi powietrzem przestrzeniami połączonymi z jamą nosową przez niewielkie ujścia. Podczas infekcji rozwija się stan zapalny błony śluzowej zatok: naczynia krwionośne rozszerzają się, tkanki puchną, a ilość wydzieliny wzrasta. Obrzęk może zwęzić ujścia zatok i utrudnić naturalne przesuwanie śluzu w kierunku jamy nosowej. Wydzielina zaczyna wówczas zalegać, a chory ma zatkany nos i odczuwa pewien ucisk, rozpieranie lub ciężkość w obrębie twarzy [1].

Nie wynika ono jednak wyłącznie z mechanicznego nacisku zgromadzonej wydzieliny. Substancje uwalniane podczas reakcji zapalnej pobudzają również zakończenia nerwów czuciowych znajdujących się w błonie śluzowej. Szczególne znaczenie mają odgałęzienia nerwu trójdzielnego, który przewodzi bodźce między innymi z okolicy czoła, nosa, policzków i górnych zębów. Dlatego sygnał powstający w obrębie zatok może być odczuwany jako ból lub ucisk w różnych częściach twarzy [1,2].

Dolegliwości mogą nasilać się podczas pochylania głowy, gdy zmienia się ukrwienie i napięcie tkanek objętych stanem zapalnym. Natężenie bólu nie zawsze odpowiada jednak rozległości zmian w zatokach. Niektórzy chorzy odczuwają silny ucisk przy stosunkowo niewielkim stanie zapalnym, a u innych nawet wyraźnym zmianom nie towarzyszy ból [1,2].

Gdzie najczęściej odczuwany jest ból zatokowy?

Umiejscowienie bólu może oznaczać, że zatoka jest objęta stanem zapalnym, ale nie pozwala tego jednoznacznie ustalić. Dolegliwości mogą promieniować lub obejmować kilka okolic twarzy jednocześnie.

Najczęściej pojawia się w następujących okolicach:

• czoło i okolica nad brwiami – dolegliwości mogą mieć związek z zatokami czołowymi;

• nasada nosa i przestrzeń między oczami – ucisk w tym miejscu może towarzyszyć zajęciu zatok sitowych;

• policzki i okolica pod oczami – taki ból bywa związany ze stanem zapalnym zatok szczękowych;

• górne zęby i szczęka – bliskie położenie korzeni zębów oraz zatok szczękowych sprawia, że ból może promieniować między tymi obszarami;

• okolica za oczami, skronie lub głębsze części głowy – ból może mieć związek z zatokami klinowymi [1,2].

Ból kości policzkowej przy dotyku może pojawić się przy zapaleniu zatoki szczękowej, zwłaszcza gdy towarzyszą mu niedrożność nosa, wydzielina i pogorszenie węchu. Sama tkliwość policzka nie potwierdza jednak, że źródłem dolegliwości jest zatoka. Podobny ból mogą wywoływać między innymi choroby zębów, napięcie mięśni twarzy, uraz albo podrażnienie nerwu. Znaczenie mają więc również pozostałe objawy oraz przebieg choroby [1,2].

Jak odróżnić ból zatokowy od innych przyczyn bólu twarzy?

O związku bólu z zatokami nie przesądza jego umiejscowienie. Najważniejsze jest to, czy dolegliwość pojawiła się równocześnie z objawami zapalenia błony śluzowej nosa i zatok oraz czy zmienia się wraz z ich nasileniem.

Za bólem związanym z zatokami przemawia kilka występujących jednocześnie cech:

• rozpoczął się podczas infekcji dróg oddechowych;

• towarzyszą mu niedrożność nosa, wydzielina albo osłabienie węchu;

• ma charakter ucisku, rozpierania lub tępego bólu;

• obejmuje czoło, nasadę nosa, policzki albo okolicę górnych zębów;

• nasila się i słabnie wraz z pozostałymi objawami zapalenia zatok;

• w przypadku jednostronnego stanu zapalnego występuje po tej samej stronie twarzy [1, 2, 4].

Inną przyczynę warto brać pod uwagę, gdy ból ma charakterystyczny przebieg.

• Migrena – ból często jest pulsujący, umiarkowany lub silny, narasta podczas zwykłej aktywności i może łączyć się z nudnościami oraz nadwrażliwością na światło lub dźwięki. Migrenie czasem towarzyszą łzawienie, katar lub niedrożność nosa.

• Choroba zęba – ból zwykle dotyczy konkretnego zęba lub jego najbliższej okolicy. Może nasilać się podczas nagryzania albo po kontakcie z zimnym, gorącym lub słodkim pokarmem. Obrzęk dziąsła lub policzka dodatkowo przemawia za stomatologicznym źródłem dolegliwości.

• Dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego – dolegliwość koncentruje się przed uchem, w skroni lub żuchwie i nasila podczas żucia, zaciskania zębów albo szerokiego otwierania ust. Mogą mu towarzyszyć trzaski w stawie lub ograniczenie ruchomości żuchwy.

• Neuralgia nerwu trójdzielnego – ból jest bardzo krótki, gwałtowny i przypomina porażenie prądem. Napad może zostać wywołany przez dotknięcie twarzy, mycie zębów, mówienie lub jedzenie [2,4].

Ból głowy po kichnięciu również nie jest wystarczającym dowodem na zapalenie zatok przynosowych. Jeśli pojawia się wyłącznie podczas kichania, kaszlu lub wysiłku, może należeć do odrębnej grupy bólów głowy wywoływanych nagłym wzrostem ciśnienia. Pierwszy taki epizod, bardzo silny lub nawracający ból albo dolegliwość połączona z objawami neurologicznymi wymaga konsultacji lekarskiej [4].

Co może pomóc przy ucisku i bólu twarzy związanym z zatokami?

Przy ucisku twarzy można zarówno łagodzić ból, jak i zmniejszać niedrożność nosa utrudniającą odpływ wydzieliny z zatok. Pomóc mogą:

• leki przeciwbólowe – paracetamol lub niesteroidowy lek przeciwzapalny, na przykład ibuprofen, może zmniejszyć ból, a w razie potrzeby także gorączkę,

• leki roślinne, np. Sinupret^® extract – jest przeznaczony dla dorosłych z ostrym, niepowikłanym zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Pomaga jednocześnie łagodzić kilka objawów: katar, niedrożność nosa, ból głowy oraz ból lub uczucie rozpierania twarzy [3],

• sól fizjologiczna – aerozol lub płukanie nosa pomaga mechanicznie usunąć wydzielinę i oczyścić jamę nosową,

• donosowy lek obkurczający błonę śluzową – może na krótko poprawić drożność nosa i zmniejszyć uczucie ciężkości twarzy. Nie wolno jednak przekraczać czasu stosowania wskazanego w ulotce, ponieważ grozi to ponownym nasileniem niedrożności nosa,

• donosowy glikokortykosteroid – może łagodzić stan zapalny i obrzęk błony śluzowej, szczególnie gdy objawy nasilają się po kilku dniach lub utrzymują się dłużej,

• ciepły okład – przyłożony do policzków lub czoła może przejściowo zmniejszyć odczuwany ucisk. Powinien być przyjemnie ciepły, a nie gorący. Nie zaleca się natomiast pochylania nad naczyniem z parującą wodą ze względu na ryzyko oparzenia [1,5].

Antybiotyku nie należy przyjmować kierując się wyłącznie bólem twarzy, uczuciem ucisku czy kolorem wydzieliny. Większość przypadków ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych ma podłoże wirusowe. O potrzebie zastosowania antybiotyku decyduje lekarz [1,5].

Sinupret^®extract — roślinny lek na objawy zapalenia zatok

Sinupret^® extract to dostępny bez recepty lek roślinny przeznaczony dla dorosłych z ostrym, niepowikłanym zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Jego składnik aktywny stanowi suchy wyciąg z korzenia goryczki, kwiatu pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego i ziela werbeny [3].

Podczas zapalenia zatok obrzęk błony śluzowej utrudnia odpływ wydzieliny. Śluz zaczyna zalegać, a nos staje się niedrożny. Sinupret^® extract wspiera pracę mikroskopijnych rzęsek nabłonka, które przesuwają wydzielinę w kierunku jamy nosowej i gardła. Ułatwia w ten sposób naturalne oczyszczanie nosa i zatok [1,6].

Dla pacjenta oznacza to:

• łatwiejsze usuwanie zalegającej wydzieliny;

• stopniowe odzyskiwanie drożności nosa;

• bardziej komfortowe oddychanie przez nos;

• łagodzenie kataru, bólu głowy oraz bólu lub uczucia rozpierania twarzy.

Sinupret^® extract pomaga więc zmniejszać kilka dolegliwości występujących jednocześnie, a wspierając oczyszczanie zatok, ogranicza dyskomfort związany z zaleganiem wydzieliny [3,7].

Kiedy ból twarzy trzeba skonsultować z lekarzem?

Łagodny ucisk policzków, czoła lub nasady nosa, który pojawia się podczas infekcji i słabnie wraz z udrożnieniem nosa, zazwyczaj nie wymaga pilnej konsultacji. Do lekarza należy się jednak zgłosić, gdy ból twarzy:

• jest silny, jednostronny albo wyraźnie się nasila;

• utrzymuje się mimo ustępowania kataru i niedrożności nosa;

• powraca po okresie poprawy;

• powoduje znaczną tkliwość policzka lub towarzyszy mu obrzęk bądź asymetria twarzy;

• obejmuje okolicę górnych zębów i nasila się podczas gryzienia, co może wskazywać na przyczynę stomatologiczną;

• ma postać krótkich, gwałtownych napadów przypominających porażenie prądem, wywoływanych na przykład dotknięciem twarzy lub myciem zębów – taki przebieg może sugerować neuralgię [1,2,4].

Pilnej oceny wymaga ból w okolicy oka, któremu towarzyszą obrzęk powieki, ból podczas poruszania okiem, podwójne widzenie albo pogorszenie wzroku. Niepokojące są również szybko narastający obrzęk twarzy. Takie objawy nie odpowiadają typowemu przebiegowi niepowikłanego zapalenia zatok [1].

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Piśmiennictwo

[1] Fokkens W.J., Lund V.J., Hopkins C. i in., European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020, „Rhinology” 2020, t. 58, supl. S29, s. 1–464, DOI: 10.4193/Rhin20.600 [dostęp online 14.09.2026].

[2] De Corso E., Kar M., Cantone E. i in., Facial Pain: Sinus or Not?, „Acta Otorhinolaryngologica Italica” 2018, t. 38, nr 6, s. 485–496, DOI: 10.14639/0392-100X-1721 [dostęp online 14.09.2026].

[3] Charakterystyka Produktu Leczniczego Sinupret^® extract, tabletki drażowane

[4] Headache Classification Committee of the International Headache Society, The International Classification of Headache Disorders, 3rd Edition, „Cephalalgia” 2018, t. 38, nr 1, s. 1–211, DOI: 10.1177/0333102417738202 [dostęp online 14.09.2026].

[5] National Institute for Health and Care Excellence, Sinusitis (Acute): Antimicrobial Prescribing, NICE Guideline NG79, 2017, aktualizacja 2025 [dostęp online 14.09.2026].

[6] Workman A.D., Maina I.W., Triantafillou V. i in., Effects of BNO 1016 on Ciliary Transport Velocity and Cell Culture Surface Liquid Height of Sinonasal Epithelial Cultures, „Clinical Phytoscience” 2021, t. 7, art. 35, DOI: 10.1186/s40816-021-00276-2 [dostęp online 14.09.2026].

[7] Jund R., Mondigler M., Stammer H., Stierna P., Bachert C., Herbal Drug BNO 1016 Is Safe and Effective in the Treatment of Acute Viral Rhinosinusitis, „Acta Oto-Laryngologica” 2015, t. 135, nr 1, s. 42–50, DOI: 10.3109/00016489.2014.952047 [dostęp online 14.09.2026].